کوچینگ

چرا کوچینگ؟ همه چیز درباره‌ی کوچینگ

کوچینگ چیست؟

آنچه در مورد کوچینگ باید بدانیم!

شاید شما هم درباره بیزینس کوچینگ یا لایف کوچینگ یا چیزهایی شبیه آن شنیده باشید. در هر صورت این سوال خوبی است که: کوچینگ چیست؟ مربیگری یا کوچینگ (Coahing)، فرایندی است که مراجع را قادر می‌سازد تا توانایی‌های خود را شناخته و در موقع مناسب از آن استفاده کند. مشاوره، تسهیلگری، مربی‌گری و منتورینگ شباهت‌های زیادی دارند. چون در اغلب مواقع این خدمات در قبال پرداخت هزینه (در صورت دریافت خدمات حرفه‌ای) انجام می‌شوند. شاید به همین دلیل گاهی افراد این‌ها را با یک مفهوم مشترک تعریف می‌کنند.

کوچینگ چیست؟
کوچینگ

کوچینگ چیست؟

شاید هنوز زود باشد که قبل از تعریف کوچینگ و بیان تفاوت‌های آن با تسهیلگری، آموزش، مشاوره و منتورینگ از مزایای آن صحبت کنیم. ولی اجازه دهید مروری بر این فهرست داشته باشیم تا شما هم بتوانید تصمیم بگیرید که اصلا مایل به ادامه مطالعه این متن هستید یا خیر؟

مزایای فرایند کوچینگ 

  • کشف نیازها، انگیزه‌ها، خواسته‎ها و مهارت‌ها برای کمک به ایجاد یک تغییر پایدار.
  • طرح پرسش‌های موثر برای کشف ظرفیت‌های شخصی و شناسایی راه حل‌ها و اقدامات مورد انتظار برای دستیابی به یک رویکرد عملیاتی.
  • هم فکری با مراجع در تنظیم اهداف و ارزیابی پیشرفت این اهداف.
  • مشاهده، شنیدن (گوش دادن فعال) و همراهی با مراجع برای استخراج لایه‌های درونی و آرزوها یا اهداف فراموش شده.
  • خلاقیت در استفاده از ابزارهای ارتباط دوطرفه و تکنیک‌های تسهیلگری که موجب بهبود در شرایط کاری و زندگی مراجع شود.
  • همراهی با مراجع برای رشد شخصی و ایجاد رشد و بهبود در رویکرد و رفتار.
  • اهمیت به حفظ اسرار شخصی و کاری مراجع.
  • خودداری از قضاوت و احترام به نظرات، سبک زندگی و آرمان‌های مراجع.
  • تسهیلگری برای توسعه شایستگی‌های فردی که برای مراجع ارزش افزوده ایجاد می کنند.
  • ارزیابی نتایج فرایند، برای اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن فرایند دستیابی به اهداف مراجع.
  • تشویق به بهبود مستمر صلاحیت‌ها و هم افزایی برای رسیدن به اهداف مراجع.
  • تسهیلگری در استفاده از مهارت و تجربه افراد واجد صلاحیت در زمینه‌های مورد درخواست مراجع.
  • حصول اطمینان از اینکه مراجع سطح مناسب خدمات در برابر هزینه کوچینگ را دریافت می کند.
  • اطمینان از تدوین نقشه راه مناسب برای مراجع. 

در فهرست بالا فقط به برخی از مزایای کوچینگ اشاره شد. موضوع مهم در انواع کوچینگ این است که این خدمات وسیله‌ای برای تحلیل، بازتاب و اقدام است. بنابراین در نهایت خود مراجع است که قادر به تغییر و بهبود شرایط زندگی یا کار خود خواهد بود.

فرایند کوچینگ چیست؟

در اینجا قصد تعریف کلاسیک از کوچینگ ندارم ولی در یک جمله می‌توانم بگویم که: کوچینگ (Coaching) یک فرایند است که مراجع را قادر می‌سازد پایبندی به اهداف خود را تقویت کند. در نتیجه این فرایند، مراجع موفق به بهبود شرایط خود می‌شود. به همین دلیل است که یک کوچ (مربی) برای موفقیت در کار خود باید واجد تجربه و صلاحیت‌های مختلف باشد ولی نیاز زیادی به دانش تخصصی فرد مراجع ندارد. بلکه باید با درک فرایندها، سبک و تکنیک‌های مناسب برای رشد و توسعه و تغییر را در اختیار مراجع قرار دهد.

کوچینگ چیست
کوچینگ و منتورینگ

دیوید کلاترباک نویسنده کتاب مربیان و مدیران (۱۹۹۹) معتقد است: یک مربی (کوچ) بهتراست خارج از حوزه تخصصی مراجع خود باشد. تا در مسیر کمک و راهنمایی خود، دجار پدیده انتقال دانش، نحوه انجام یک کار و یا شیوه تفکرخاص نشود. این ایراد به ویژه در نگاه سنتی به مربیان نیز وجود دارد. برخی انتظار دارند کوچ باید خبره رشته خودشان باشد.

یک کوچ (مربی) برای موفقیت در کار خود باید واجد تجربه و صلاحیت‌های مختلف باشد ولی نیاز زیادی به دانش تخصصی فرد مراجع ندارد.

به همین دلیل است که در رشته‌های ورزشی زیاد دیده می شوند افراد موفق و حتی قهرمانانی که با داشتن تخصص حرفه‌ای در یک رشته ورزشی وارد حرفه مربیگری می شوند. ولی پس از مدتی نتایج مطلوبی به دست نمی‌آورند.

یک مراجع باید دقت کند که انتخاب کوچ باید برای هدایت او باشد. تا در مسیرتغییر و توسعه توسط یک فرد با تجربه بتواند دریچه های دانش، تجربه و فرصت های جدید را برای خود باز کند.

 

برخی از انواع کوچینگ

در ادامه به انواع کوچینگ (Coaching) اشاره می‌کنیم. البته این تقسیم‌بندی سلیقه‌ای است و شما در منابع دیگر ممکن است تقسیمات دیگری را ببینید.

 

بیزینس کوچینگ (Business Coaching):

یکی از انواع مربیگری، بیزینس کوچینگ یا کوچینگ کسب و کار است. تغییرات اوضاع اقتصادی ناشی از شرایط خاص ملی و بین‌المللی نیاز به تغییر نقش یا شکل حرفه‌ای را ایجاب می کند. در این شرایط کوچینگ یک نقش کاتالیزوری دارد. مدیران شرکت‌های کوچک و بزرگ با ابتکارات تغییر سازمانی برای پذیرش و سازگاری عمل می‌کنند. به نحوی که با اهداف و ارزش های شخصی ارتباط برقرار کنند.

در مربیگری تمرکز بر فرد است تا بتواند روحیه، انگیزه و بهره وری شخصی را افزایش دهد. اگر نقش مدیریت یا رهبری بر عهده دارد بتواند تغییرات کارکنان را نیز مدیریت کند. افزایش احساس ارزشمندی و ایجاد تغییرات کوچک و بزرگ می‌تواند اهداف سازمانی را محقق کند.

کوچینگ همان مربی گری است
بیزینس کوچینگ

در این شرایط آرمان‌ها و نیازهای فردی در نظر می‌شوند. ولی رابطه دو طرفه با سازمان و شرکت و موسسه تحت مدیریت او است که مزایای متقابل را ایجاد می‌کند. روند رو به رشد افراد برای مسئولیت بیشتر در زمینه توسعه شخصی و حرفه ای را رقم می‌زند.

امروزه کسانی که در سازمان‌های بزرگ استخدام می‌شوند، دیگر متکی به کارفرمایان نیستند. آنها نیاز نیست به تمام یا نیازهای شغلی خود آشنا شوند. بلکه آن‌ها را به طور فردی در کنار یک کوچ قرار می‌دهند. فرصت‌های بالقوه آن ها که همراستا با اهداف و منافع کارفرما باشد بروز و موجب رونق کسب و کار می‌شود.

 

کوچینگ مدیران اجرایی (Executive Coaching):

شباهت زیادی بین مربیگری کسب و کار و مربیگری مدیران اجرایی وجود دارد. به همین دلیل بسیاری از کوچ‌های حرفه‌ای هر دو خدمات را ذیل یک عنوان ارائه می‌دهند. البته تعدادی کوچ حرفه‌ای نیز هستند که خود را مربیان اجرایی می‌نامند. این افراد به حوزه کسب و کار ورود نمی‌کنند. اصولا یک کوچ حرفه‌ای باید شاخه تخصصی خود را در فرایند کوچینگ تفکیک کند.

در یک مقایسه کوتاه بین مربیان کسب و کار و کوچینگ مدیران اجرایی، می‌توان گفت مربیان اجرایی باید:

  • تجربه موفق در پست‌های مدیریتی و اجرایی داشته باشند.
  • تجربه عضویت یا مشاوره در هیئت مدیره یا مدیرعامل چند موسسه یا شرکت را در رزومه حرفه‌ای خود دارند.

 

کوچینگ عملکرد (Performance Coaching):

بسیاری از مراجعین به دنبال مربیگری یا راهنمایی برای بهبود عملکرد به جای اصلاح یک مسئله خاص هستند. تجربه نشان داده که مداخله کوچینگ در این مورد بسیار موفق بوده است. شرکت‌ها هزینه خدمات توسعه را در قالب کوچینگ پرداخت می‌کنند. در مقابل با بهبود عملکرد با یک سود قابل توجه مواجه می‌شوند. مربیگری عملکرد، بخش زیادی از مبانی نظری و مدل‌های خود را از مدیریت کسب و کار و اصول مدیریت اجرایی (MBA/DBA) عاریت گرفته است.

کوچینگ عملکرد کاری
کوچینگ عملکرد

کوچینگ مهارت (Skills Coaching):

یکی دیگر از انواع کوچینگ مربیگری مهارت است. بسیاری معتقدند که این نوع کوچینگ، همان منتورینگ است. اگر این تعریف را قبول کنبم، باید گفت منتورینگ یا مربیگری مهارت در واقع یک نوع انتقال تجربه است. در یک رویکرد جامع برای توسعه فردی، یک مراجع نیاز دارد تا در نقش خود تمرکز کند. در منتورینگ، تمرکز بر تقویت مهارت‌های اصلی مراجع است. مربیان مهارت تنها گروهی از کوچ‌ها هستند که باید در انجام مهارت‌هایی که انتقال می‌دهند، متخصص و با تجربه باشند.

از طرفی، چون تنوع شغلی در حال افزایش است، برنامه های آموزش سنتی کافی نیستند. این برنامه‌ها اغلب بیش از حد غیرانعطاف پذیر و به عبارتی عمومی است. لذا در منتورینگ یا مربیگری مهارت، یک رویکرد انعطاف پذیر و سازگارانه در زمان مناسب برای توسعه فردی وجود دارد. منتورینگ باید در محیط واقعی صورت پذیرد و نباید به شبیه‌سازی اکتفا کرد.

در مقاله تفاوت کوچینگ و مشاوره سعی کرده‌ام این تفاوت را شرح دهم. البته قبل از آن شما باید درک درستی از مفهوم کوچینگ داشته باشید. در ویدیوی کوچینگ چیست؟ به این موضوع پرداخته ام.

منتورینگ (Mentoring)

منتورینگ بر اساس دانش، تجربه، توانایی کوچ یا منتور، معمولا به صورت گروهی طراحی می‌شود. این گروه اغلب شامل افرادی هستند که قادر به انجام وظایف مشخص در یک رشته خاص کاری یا ورزشی باشند. هرگونه مداخله آموزشی پیشرفته شخصی یا حرفه‌ای بر اساس ارزیابی نیاز انجام می‌شود. این ارزیابی در رابطه با نقش شغلی ارائه شده در روش ساختاری، اما بسیار انعطاف پذیر خواهد بود. در منتورینگ، یادگیری قابل اندازه‌گیری است و نتایج عملکرد اندازه‌گیری می‌شود.

این شکل از تجربه آموزی، به طور خاص بر مهارت تمرکز دارد. مهارت‌های مورد نیاز برای انجام کار یا شغلی خاص باید توسط مراجع یا کارفرمای او تعیین شود. حتی اگر این مهارت، آرامش در سخن گفتن و بهبود توانایی  در سخنرانی باشد.

 

لایف کوچینگ یا کوچینگ فردی (Personal Coaching):

مربیگری شخصی که گاهی کوچینگ زندگی (Life Coaching) خواهده می‌شود، در طول یک دهه گذشته مورد استقبال قرار گرفته است. لایف کوچینگ به طور قابل توجهی در اروپا، کانادا، آسیای جنوب شرقی و استرالیا رشد داشته است. مربیان فردی، به صورت چهره به چهره عمل می‌کنند. اما ارتباط ایمیل و تلفن و اسکایپ نیز بسیار معمول است. این مربیان در نقش‌های حمایت کننده برای کسانی که مایل به ایجاد تغییر در زندگی خود هستند، عمل می‌کنند. لایف کوچینگ برای مراجع یک محیط حمایتی و انگیزشی ایجاد می‌کند. لایف کوچینگ کمک می‌کند تا مراجع آنچه که در زندگی می‌خواهد را کشف کند. لایف کوچینگ به چگونگی دستیابی به آرزوهای مراجع و دستیابی به اهداف فردی و شخصی می‌پردازد.

در این نوع مربیگری مراجع یک گزارش کامل شفاف و صادقانه از تجربیات خود به کوچ می‌دهد. او اجازه می‌دهد کوچ به فضای شخصی و خانوادگی و گاهی اسرار کاری نیز ورود کند. در لایف کوچینگ، کوچ و مراجع  با هم رشد و توسعه می‌یابند. نقش کلیدی مربی در این نوع کوچینگ کمک به خودشناسی مراجع است. لایف کوچینگ به حفظ انگیزه و افزایش تعهد برای رسیدن به اهداف واقع بینانه نیز کمک می‌کند.

در بسیاری از موارد، مربیگری شخصی بر اساس تمرکز نوع رویکرد از سایر انواع کوچینگ متفاوت بنظر می‌رسد. در حالی که در تمام نمونه‌های گفته شده، توجه به ظرفیت‌ها، محدودیت‌های فردی و چالش‌های شخصی بسیار مهم است.

درآمد ارزی
درآمد و هزینه کوچینگ

هزینه کوچینگ چقدر است؟

یکی از سوالات رایج این است که معیار هزینه کوچینگ چیست؟ به عبارتی «تعرفه» چگونه است؟ البته این که تعرفه منصفانه کوچینگ چیست فقط برای مراجعین مطرح نیست. بسیاری از کوچ‌ها نیز باید بتوانند به این سوال پاسخ روشنی ارایه دهند که: درآمد مطلوب و منصفانه در کوچینگ چقدر است؟

ارزش­ واقعی کوچینگ هنوز در بسیاری از کشورها شناخته نشده است. ولی در مقایسه با سایر حوزه‌ها نظیر مشاوره‌های تخصصی، باید اشاره کرد که دستمزد یک جلسه کوچینگ از یک جلسه مشاوره معمولی بیشتر است. اگر چه هزینه کوچینگ در بیزینس کوچینگ با لایف کوچینگ تفاوت‌هایی دارد ولی در اغلب موارد، تعرفه کوچینگ وابسته به تجربه کوچ است.

مرجع بین‌المللی استانداردهای کوچینگ فدراسیون جهانی کوچینگ (International Coaching Federation) است. ولی تعرفه دستمزد کوچینگ بسیار متنوع است. هزینه یک جلسه کوچینگ به مهارت‌­، گواهی‌های حرفه‌ای، شبکه کاری و تجربه کوچ مرتبط است. تعیین تعرفه کوچینگ همچنین می‌تواند به ویژگی­‌های مراجعه ‌کننده نیز مرتبط باشد. این که:

  • در چه کشور، شهر و منطقه‌ای زندگی می‌کنید؟
  • قبلا تجربه کوچینگ داشتید یا خیر؟
  • تاکنون از مشاوره‌های تخصصی استفاده کرده‌اید یا خیر؟  
در مقاله «هزینه کوچینگ چقدر است؟» که مبتنی بر تجربیات شخصی است، سعی کرده‌ام به سوالات زیر پاسخ دهم:

  • الگوی تعیین دستمزد خدمات کوچینگ چیست؟
  • چگونه یک کوچ خوب با هزینه مناسب پیدا کنیم؟
  • ارائه خدمات راه دور کوچینگ چیست؟
  • حقوق یک کوچ چقدر است؟
  • کوچ‌های دنیا چقدر درآمد دارند؟
  • آیا خدمات رایگان کوچینگ وجود دارد؟
  • هزینه‌های کوچینگ با چه معیاری تعیین می‌شوند؟

سخن پایانی

با سال‌ها تجربه در حوزه آموزش، منتورینگ، مشاوره و کوچینگ، به سوال «کوچینگ چیست؟» یک پاسخ دو جمله‌ای دارم. کوچینگ با آموزش، منتورینگ، مشاوره و درمانگری تفاوت دارد. اما اگر در کنار کوچینگ از مهارت‌های آموزش، منتورینگ، مشاوره و درمانگری استفاده شود، نتیجه بهتری خواهد داشت.

این مقاله بر اساس تجربیات و مشاهدات فردی تدوین شده و منعکس کننده نظریات شخصی نگارنده است. پیشاپیش از دریافت نظرات و  نقدهایی که موجب دانش‌افزایی شود تشکر و قدردانی می‌کنم.

برچسب ها
نمایش بیشتر

اصغر محمدی فاضل

دکتر علی اصغر محمدی فاضل، عضو فدراسیون جهانی کوچینگ (ICF) با درجه حرفه‌ای (PCC) است. دکتر فاضل بیش از 15 سال تجربه در ارائه مشاوره تخصصی، منتورینگ، کوچینگ، تسهیلگری و اجرایی در طیف وسیعی از موسسات عمومی، خصوصی و غیردولتی بین‌المللی در کشورهای مختلف را در رزومه حرفه‌ای خود دارد. اگرچه دکتر فاضل تجربه مدیریت و تدریس در دانشگاه‌های مختلف داخلی و خارجی را دارد اما بیشترین تمركز وی بر روی كوچینگ مسیر شغلی و بیزینس کوچینگ بوده تا ورود حرفه‌ای به بازارهای جهانی و عرصه‌های بین المللی را برای علاقه‌‌مندان تسهیل کند.

نوشته های مشابه

‫17 نظرها

  1. یکی از مشکلات من با کوچینگ موضوع هزینه و تعرفه های خدمات کوچینگ است و البته کیفیت این خدمات است. بعضی کوچ‌ها برای هر ساعت یک میلیون تومان یا بیشتر مطالبه می کنند که برای اغلب افراد هزینه‌ای سنگین است.

    1. در بسیاری از موسسات هزینه یک بسته ۴ جلسه ای حدود یک میلیون تومان می باشد و در حال حاضر هزینه یک ساعت کوچینگ بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزارتومان خواهد بود.

  2. مسأله دیگر من هم هزینه خدمات کوچینگ سازمانی است. البته برای خیلی مدیران امکان نداره که بتوانند بدون کوچینگ از عهده مسیولیت برآیند.

  3. متاسفانه مطلب بنظرم گیچ کننده است
    کاش توضیح کاملتری میدادید

  4. سلام وقت بخیر
    من ی سوال داشتم که خیلی برام جوابش مهمه. اگر امکانش هست جوابش رو برام ایمیل بفرمایید
    تفاوت کوچینگ و DBA چیه؟

    1. کوچینگ یک فرایند همراهی و همسفری است و در آموزش داده نمی شود

      دکترای مدیریت کسب‌وکار یا دی‌بی‌ای (به انگلیسی: Doctorate Of Business Administration – DBA) و یک مدرک دکترای تحقیقی است که تمرکز آن بر شیوه‌های کاربردی تجارت و بیزنس است. سطح دروس در DBA (مانند PhD) بالاتر از دروس دوره‌های کارشناسی ارشد است. تحقیقات در DBA بر مباحث کاربردی تجارت متمرکز است و نتایج حاصل از این تحقیقات مستقیماً به تخصص یا حرفه دانشجو مرتبط است. تحقیقات هم تئوری و هم عملی است.
      پایان‌نامه DBA از نظر سطح دشواری، سعی و تلاشی که لازم دارد، سطح اطلاعات و معلومات، نظارت و ارزشیابی کاملاً مشابه پایان‌نامه PhD است. در مدیریت بیزنس DBA و PhD بیشتر اوقات مشابه هم هستند.

  5. خیلی خوب و عالی بود کوچینگ بسیار در دنیای بیزینس و سبک زندگی تاثیر گذار هست
    موفق باشید

  6. سلام ی سوال از کوچینگ میشه برای یادگیری مدیریت یک تیم که به شکل دورکاری کار می کند و با مدیر ارتباط رو در رویی ندارند، استفاده کرد.؟

    1. سلام
      بله فرایند کوچینگ می تواند به افزایش ظرفیت و راندمان کاری فردی و تیمی کمک زیادی کند. دورکاری و خانه کاری مانعی برای استفاده از فرایند کوچینگ نیست.
      پیشنهاد میکنم مقالات مرتبط با خانه کاری و دورکاری را نیز مطالعه فرمایید:
      https://www.amfazel.com//?s=خانه+کاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن